Edustandaard

Opgave

Het Nederlandse onderwijs is één van de meest gefragmenteerde overheidsdomeinen: primair onderwijs, voortgezet onderwijs, mbo, hbo en wo hebben elk eigen wetten, systemen, sectororganisaties en leveranciers. Daarbovenop werken landelijke partijen (DUO, Kennisnet, SURF, sectorraden) samen met een grote markt van commerciële softwareleveranciers. Edustandaard is het platform waar sector en overheid gezamenlijk standaarden en afsprakenstelsels vaststellen. De dubbele opgave: enerzijds het standaardisatieproces zélf scherper inrichten, zodat voorstellen efficiënt en onderbouwd door de Standaardisatieraad komen; anderzijds zorgdragen voor een inhoudelijk gedegen beoordeling van individuele standaarden, waaronder de twee sleutelstandaarden Edu-V Afsprakenstelsel en Open Education API (OEAPI).

Wat ik doe

Als senior adviseur standaardisatie werk ik sinds 2024 aan twee sporen parallel.

Verbetering van het standaardisatieproces. Hoe komen voorstellen van werkgroep naar Standaardisatieraad? Waar zit onduidelijkheid over rollen, criteria, of besluitvormingsmomenten? Het werk bestaat uit het aanscherpen van agendering, beoordelingscriteria en positioneringsafspraken, en uit het bevorderen van gedragen keuzes tussen publieke en private partijen. Uitgangspunt daarbij is het BOMOS-raamwerk voor open standaardenbeheer: een expliciete, controleerbare werkwijze in plaats van impliciete afspraken tussen ingewijden.

Beoordeling van het Edu-V Afsprakenstelsel. Edu-V is een sectoroverstijgend afsprakenstelsel dat juridische, organisatorische, functionele en technische afspraken bundelt voor gegevensuitwisseling tussen leer- en onderwijsmiddelen in po, (v)so, vo en mbo. De beoordeling kijkt naar de inhoudelijke samenhang, de aansluiting op ROSA en nationale kaders, en de vraag of het stelsel voldoende robuust is om door leveranciers gedragen te worden.

Beoordeling van de Open Education API (OEAPI). De OEAPI definieert een datamodel en een REST-API voor onderwijslogistieke informatie (studenten, opleidingen, cursussen, toetsen, ruimtes, roosters). De beoordeling toetst het datamodel op interne consistentie, de aansluiting bij MIM en generieke overheidskaders, en de impact op bestaande implementaties in het hbo en wo.

Belangrijkste ontwerpkeuzes

• Proces en inhoud samen optrekken. Een scherper proces zonder inhoudelijke beoordeling levert papieren governance op; een inhoudelijke beoordeling zonder proceskader verzandt in incidentele adviezen. Beide sporen versterken elkaar alleen als ze gelijktijdig worden opgepakt.
• Sectoroverstijgend denken, sectorspecifiek leveren. Begrippen als “student”, “opleiding” en “toets” verschillen subtiel tussen po, vo, mbo, hbo en wo. Standaarden moeten expliciet maken wat gedeeld is en wat niet, zonder de sectorale eigenheid uit te wissen.
• Aansluiten op de generieke overheidsinfrastructuur. Onderwijs is geen eiland: ROSA, MIM, NORA, DCAT-AP en andere overheidsbrede kaders zijn het referentiepunt waar onderwijsstandaarden zich aan moeten verhouden, niet een parallelle wereld.

Resultaat en gebruik

Het werk draagt bij aan de doorontwikkeling van het standaardisatieproces binnen Edustandaard en aan de inhoudelijke onderbouwing waarmee het Edu-V Afsprakenstelsel en de Open Education API door de Standaardisatieraad kunnen worden beoordeeld en gepositioneerd. De ervaring sluit aan op het bredere E-Space-werk rond integrale informatiemodellen en op het Forum Standaardisatie-spoor, waar vergelijkbare afwegingen worden gemaakt voor de overheid als geheel.