Gemeentelijk Gegevensmodel (GGM)

Opgave

Gemeenten werken met honderden applicaties, uiteenlopende bronnen en een wildgroei aan begrippen die op elkaar lijken maar niet hetzelfde betekenen. Ondanks jaren van digitalisering ontbrak één overkoepelend beeld van “waar een gemeente over gaat” in gegevenstermen. Dat maakte datawarehouses fragiel, API’s eenmalig en standaardisatie een eindeloos stuurgroepwerk. Vanuit de gemeente Delft kreeg ik in 2019 de opdracht om niet zomaar nog een domeinmodel te maken, maar het integrale gegevensmodel waar nog niemand aan durfde te beginnen.

Wat we bouwden

Het GGM is een logisch informatiemodel dat het hele gemeentelijke domein beschrijft in dertien beleidsdomeinen: van Openbare orde & Veiligheid tot Onderwijs, Sociale dienstverlening, Verkeer en Economie. Daarnaast bevat het een Kern-laag met begrippen die overal terugkomen: Persoon, Zaak, Locatie. Het model is opgebouwd in UML (Enterprise Architect) en wordt automatisch gegenereerd naar HTML-documentatie, databaseschema’s en linked-data-vormen. Het hergebruikt bewust bestaande standaarden (RSGB, RGBZ, iWmo, IMBOR) in plaats van ze te vervangen, en koppelt die via expliciete mappings aan de domeinen.

Belangrijkste ontwerpkeuzes

• Integraal, niet federatief. Eén samenhangend model in plaats van een verzameling domeinmodellen. Dat maakt cross-domein analyses mogelijk (een cliënt die én in het sociaal domein én in de schuldhulp voorkomt) en dwingt tot keuzes waar overlap ontstaat.
• Opgebouwd vanuit de Delftse praktijk, niet vanuit een landelijke werkgroep. Het model is vanaf dag één getoetst tegen echte applicaties, echte vragen en echte rapportages. Daardoor is het werkend geworden voordat het standaard werd.
• Open source én actief onderhouden. Geen bevroren referentiedocument, maar een repository met releases, een issue tracker en een groeiende community van gemeenten die wijzigingen voorstellen.

Resultaat en gebruik

Het GGM wordt inmiddels door meer dan 150 gemeenten gebruikt als basis voor datawarehouses, API-specificaties, rapportagelijnen en standaardisatie-initiatieven. De Expert Review Group van Common Ground heeft het model een Gold-kwalificatie gegeven; de hoogste in de portfolio. De bijbehorende GGM-Mappings-repository verzamelt publieke mappings naar leverancierssystemen, zodat implementaties elkaar versterken in plaats van dubbel werk doen. Het model is daarmee precies geworden wat het moest worden: een gezamenlijke taal die gemeenten vrijwillig overnemen.

Erkenning en adoptie door derden

Het GGM is niet alleen in gebruik bij gemeenten, maar wordt ook actief omarmd door leveranciers, kennisinstellingen en vakmedia:

Prijzen en kwalificaties

• GemeenteDelers 2022: het GGM won de GemeenteDelers-prijs op het VNG-congres in de categorie informatietechnologie.
• Common Ground Gold: de Expert Review Group kende het GGM de hoogste kwalificatie in de Common Ground-portfolio toe.

Leveranciersadoptie

• PinkRoccade biedt gemeenten volledige ontzorging tot aan het GGM en integreert het model in iCollect.
• Centric levert data GGM-compatibel aan gemeenten en publiceerde ‘Data as a Service door Centric’ op het Kennisnetwerk. Op de Centric Relatiedag 2025 (11 september, 300+ deelnemers) gaven Arjen Brienen en Ashkan Ashkpour een sessie over het GGM voor een volle zaal.
• Enable U positioneert het GGM als sleutel tot datagedreven gemeentebeleid en koppelt hun Scamander-platform aan het model.
• Avineon-Tensing beschrijft het GGM als basis voor landelijke samenwerking.
• Andere early adopters: Aurai, Beeminds, Centennium, Insumma, Scamander en Microsoft.

Vakmedia en kennisinstellingen

• Computable (okt 2024): uitgebreid artikel over de opmars van het GGM, met een community van 400+ leden.
• iBestuur (feb 2025): verslag van de GGM-meetup met 100+ deelnemers, inclusief TU Delft-hoogleraar Marijn Janssen.
• iBestuur (nov 2022): artikel over de GemeenteDelers-prijs en de open source-aanpak.
• VDP / Publieksdiensten (jun 2022): casebeschrijving over het GGM als gezamenlijk datafundament.
• VNG: praktijkvoorbeeld op de VNG-website.
• Kennisnetwerk Data en Samenleving: de GGM-community met 400+ leden op het Pleio-platform.

Internationaal

• De gemeente Trondheim (Noorwegen) heeft het model overgenomen; er is interesse vanuit andere Europese steden en onderzoeksinstellingen.